28 August 2014

1 CCNA තිස් දෙවනි පාඩම CISCO Switch - 1

CCNA තිස් දෙවනි පාඩම CISCO Switch - 1
                   ගොඩක් දෙනෙකුගෙ ඉල්ලීමක් තිබුන CCNA වලදි වැදගත් පාඩමක් වෙන switch ගැන ලියන්න කියල. ඉතින් ඒ පාඩමේ පළමුවෙනි කොටස විදියටයි CCNA තිස් දෙවනි පාඩම මේ විදියට ආරම්බ වෙන්නෙ. අපි CISCO switches ගැන CCNA හතරවන පාඩමේදිත් ටිකක් කතා කලා අනෙතුක් network devices සමගම. මේ පාඩමේදී සවිස්තරව බලමු කොහොමද switch එකක් හරහා data හුවමාරු වෙන්නෙ සහ එහි ක්‍රියාකාරීත්වය සිදුවන්නෙ කොහොමද කියල.
                    switch එක OSI layers වල Data Link layer එක තුල ක්‍රියාත්මත වන network device එකක් විදියටයි සලකන්නෙ. නමුත් දැන් අපට layer 3 එහෙමත් නැත්තම් Network layer එකෙහි ක්‍රියාකාරීත්වයට සමාන ක්‍රියාතාරීත්වයක් ඇති switches layer-3 switch යනුවෙන් වෙලදපොලෙන් ලබාගන්න පුළුවන්. Router එකෙන් හා switch එකෙන් වෙන කාර්යයන්ගේ සංකලනයක්  layer-3 switch එකක් හරහා අපට ලබාගන්න පුළුවන්. මේ පාඩමේදී සියළු සැකසුම් හා switch ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබද පැහැදිලි කිරීම් සාමාන්‍ය  switch එහෙමත් නැත්තම් layer-2 switch වලිනුයි ඉදිරිපත් කරන්නෙ. ඒ වගේම පාඩම ආරම්බයේදීම මතක තියාගන්න switch හරහා data transmit වෙන්නෙ frame එක්ක විදියටයි. තවත් පැහැදිලිව කියනවනම් network එකක් තුලදි switch එකකින් data send/receive කරන්නෙ frames විදියටයි. ඒකට හේතුව CCNA තුන්වන පාඩම (Data Encapsulation & Decapsulation) බැළුවනම් ඔයාලට ගොඩක් පැහැදිලි වෙයි. තුන්වන පාඩමේ පහතින් දැක්වෙන පින්තූරය මතකයි නම් frame එකක් කියන්නෙ මොකද්ද කියල ආයෙ මතක් කරන්න ඕනෙත් නැහැන නේද..
ඒ වගේම මතක තබාගතයුතු අනෙක් කාරණය තමයි switch එක frame එකේ ඇති source mac address එක අණුව විවිධ තීරණ ගන්නා බව.

Switch ක්‍රියාකාරීත්වය: 
           Switch එකකට frame එකක් ලැබුණු (receive) පසු එම frame එක පහත සදහන් අවස්ථා තුනෙන් එක් ක්‍රිකාරී අවස්ථාවකට switch ය මගින් යොමු කරනව.
  1. Flood
  2. Forward
  3. Filter
පාඩමේ ඉදිරි කොටස් වලදි අපට සවිස්තරව බලාගන්න පුළුවන් මේ එක් එක් අවස්ථාවලදි frame එකට මොකද වෙන්නෙ සහ ඒ අවස්ථාවන්හිදී switch එක ක්‍රියාකරන්නෙ කුමන ආකාරයටද කියල. CCNA පාඩම් මාලාවෙ Routing පාඩම් වලදි අපි ඉගෙන ගත්ත Router එකකට routing table එක dynamic ආකාරයට හදාගන්න නම් එයට dynamic routing protocol එකක් සැකසුම් කල යුතු බව හා එම routing protocol වල සැකසුම් අණුව Router එක network එකේ ඇති අනෙකුත් Routers සමග routing updates හුවමාරු කරගනිමින් routing table එක හදාගන්න බවත්. නමුත් switch එකක් network එකේ ඇති අනෙකුත් switch සමග mac address table හුවමාරු කරගනිමින් තමන්ගේ mac address table එක හදාගන්නේ නැහැ. ඒ වෙනුවට switch තුළදී වෙනමම ක්‍රමවේදයකුයි යොදාගන්නෙ. සරලව කියනවනම් switch එකක් තමන්ගෙ mac address table එක හදාගන්නෙ switch ය වෙත පැමිණෙන(receive) frame එකේ source mac address එක උපයෝගී කරගනිමිනුයි. Switch එකක mac address table එක හදාගන්නා ක්‍රම දෙකක් තියෙනව. 
  1. Static entries මගින්.
  2. Dynamic entries මගින්.
                    Static entries මගින් කියන්නෙ manually  user විසින් switch එකට අවශ්‍ය mac address ඇතුලත් කිරීම මගින් mac address table එක නිර්මාණය කිරීමයි. එහෙත් එය නිවරදි සහ ප්‍රායෝගික ක්‍රමයක් නෙමෙයි. Dynamic entries ක්‍රමය තමයි අපි මුලින් කතා කරපු විදියට switch ය වෙත පැමිණෙන frames වල source mac address උපයොගී කරගනිමින් mac address table එක නිර්මාණය කරගැනීම. මෙය තමයි වේගවත්, නිවරදි හා ප්‍රායෝගිකම ක්‍රමය switch ය තුළ dynamic ආකාරයෙන් mac address table එක නිර්මාණය කරගැනීමට. මේ ගමන්ම මතක තියාගන්න mac address table එක Content Addressable Memory (CAM)  ලෙසටත් හදුන්වනව. 
         දැන් පියවරෙන් පියවර බලමු switch එකක් කොහොමද dynamic entries මගින් mac-address table එක හදාගන්නෙ කියල. අපට පුළුවන් switch එකක දැනට පවතින mac-address table එක පහත command එක හරහා බලාගන්න.
Switch#show mac-address-table
ඔබට පුළුවන්  packet tracer හරහා 2950-24 switch එක ඇතුලත් කරගෙන ඉහත command එක ආදාරයෙන් එහි mac-address table එක බලාගන්න..
ඉහත mac-address table එකෙහි  static හෝ dynamic entries කිසිවක් දැකිය නොහැකියි.එයට හේතුව තමයි switch එකට කිසිදු network device එකක් සම්බන්ධ කර නොතිබීම හෝ switch එක තවමත්  කිසිදු frame එකක් transmit කර නොතිබීම.  
දැන් අපි පහත රූපයේ ආකාරයට switch එකට computers කිහිපයක් සම්බන්ධ කරගෙන mac-address table එක නිර්මාණය වෙන හැටි බලමු. (මෙහිදී ක්‍රියාකාරකම පහසුවෙන් අවබෝධ කරගැනීම සදහා මා විසින් computers වල mac-address පහසුවෙන් මතක තබාගතහැකි ආකාරයට වෙනස් කර ඇත. ඒ වගේම මෙම network diagram එකට Hub එකක් අවශ්‍ය නොවුනත් switch ක්‍රියාකාරීත්වය මැනවින් තේරුම් ගැනීම සදහා hub එකක් එකතු කරගෙන ඇත). හරි දැන් switch එකක ක්‍රියාකාරීත්වය අවස්ථාවන් කිහිපයක් යටතේ සවිස්තරව බලමු.

පළමු අවස්ථාව: 
frame එකක් switch එක වෙත ආපු විගසම frame එකෙහි අඩංගු වන source mac-address එක switch එකේ mac-address table එකේ තිබෙනවද කියල බලනව. එම source mac-address එක switch එකේ mac-address table එකේ නැත්තම් frame එකෙහි source mac-address එක mac-address table එකට ඇතුලත් කරගන්නව (මෙසේ switch එක mac-address එකක් mac-address table එකට ඇතුලත් කරගැනීමට switch learning process කියලත් කියනව). ඊට පස්සෙ තමයි frame එකේ destination mac-address එක බලන්නෙ. destination mac-address එක switch එකේ mac-address table එකේ නැත්තම් එම frame එක switch එකට පැමිණිය port එකෙන් හැර switch එකේ අනිත් හැම port එකක් හරහාම යවනව. මෙන්න මේ switch එකේ හැම port එකක් හරහාම යවන එකට තමයි flood කරනව කියන්නෙ. ඒ වගේම මේ flood වෙන frame වලට කියනව "unknown unicast frame" කියල.

උදාහරණයක් විදියට අපි හිතමු computer-A සිට computer-B වෙත data යවනව කියල (සරලව computer-A සිට computer-B ට ping කිරීමක්). computer-A සිට පළමු frame එක switch එකට ලැබුණු පසු computer-A වල mac-address එක switch එකේ Fa0/1 interface එකට map කර පහත ආකාරයට mac-address table එකට දාගන්නව.
ඉන්පසුව තමයි computer-A වලින් එවපු frame එකේ destination mac-address එක බලල ඒක Fa0/1 interface එකෙන් හැර අනෙකුත් interfaces හරහා flood කරන්නෙ. පහත රූපයෙන් පෙන්නල තියෙන්නෙ එම flood කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි. 
හරි දැන් කලින් අපි කථාකරපු විදියට unknown unicast frames, frame එක receive වුන interface එකෙන් හැර අනිත් හැම interface එකක් හරහාම එම interface හා සම්බන්ධ devices වලට ලැබෙනව. යම් device එකකට ලැබුණු frame එකේ destination mac-address එක එම device එකේ mac-address එක හා සමාන නම් එම device එකෙන් නැවත switch එකට reply frame එකක් එවනව.
කලින් කථාකරපු උදාහරණෙ විදියටමනම් computer-A එවපු frame එක Fa0/2 හා Fa0/3 හරහා එම interface හා සම්බන්ධ devices වලට යවපුවාම computer-B වලින් නැවත frame එකක් එවනව switch එකට "Fa0/2 හරහා floodකරපු frame එකේ destination mac-address එක මගෙයි" කියල. පහල රූපයෙන් පෙන්නල තියෙන්නෙ අන්න ඒ අවස්ථාවයි.
 ඊට පස්සෙ switch එම reply frame එකේ source mac-address  (computer-B හි mac-address) එක Fa0/2 interface එකට map කරල පහත ආකාරයට mac-address table එක හදාගන්නව.
දැන් තේරුණානෙ switch එකට පැමිණෙන frame එකක source mac-address එක mac-address table එකේ නැත්තම් සිද්ධ වෙන ක්‍රයාවලිය. දැන් බලමු switch එකට පැම්ණෙන frame එකක source mac-address එක mac-address table ඒකේ  දැනටමත් තියෙනවනම් මොකද වෙන්නෙ කියල. එවනි අවස්ථාවක switch ය තුළ සිද්ධවෙන ක්‍රයාවලිය ගොඩක් සරලයි.

දෙවන අවස්ථාව:
switch එකට ලැබුණු frame එකේ source mac-address එක දැනටමත් mac address table එකේ තියෙනවනම් switch එක ඊ්ලගට කරන්නෙ frame එකේ destination mac-address එක mac-address table එකේ තියෙනවද කියල බලනව. destination mac-address එක mac-address table එකේ නැත්තම් පළමු අවස්ථාවෙ විදියට එම frame එක flood කිරීමේ ක්‍රියාවලියට යොමු වෙනව. destination mac-address එක mac-address table එකේ තියෙනවනම් එම mac-address table එකට අදාල interface එක හරහා එම frame එක යවනව. මෙන්න මේ අවස්ථාව තමයි forward යනුවෙන් හදුන්වන්නෙ. මෙහිදී switch එකේ mac-address table එකට කිසිදු බලපෑමක් සිදුවෙන්නේ නැහැ. පහත රූපයෙන් දැක්වෙන්නෙ forward අවස්ථාවයි.
තුන්වෙනි අවස්ථාව:
මේ අවස්ථාව තේරුම් ගන්නනම් hub එකේ ක්‍රියාකාරීත්වයත් ගැනත් දැනගෙන ඉන්න ඕන (hub එකෙන් සිද්ධවෙන්නෙ මොකද්ද කියල මතක නැත්තම් CCNA හතරවන පාඩම බලලම එන්න). අපි හිතමු computer-C එකෙන් frame එකක් computer-D එකට එවනව කියල. එතකොට ඒ frame එක ඉස්සෙල්ලම එන්නෙ hub එකටයි. hub එක only one broadcast domain එකක් කියල දන්නවනෙ. ඒ කියන්නෙ hub එකේ හැම port එකක් හරහාම එම frame එක යවනව කියන එකයි. මේ විදියට hub එකේ broadcast කිරීම නිසා computer-C වල හා computer-D වල mac-address switch එකේ mac-address table එකට දාගන්නෙ හරියට පහලින් පෙන්නල තියෙන mac-address table එකේ විදියටයි.
පේනව නේද ඉහත mac-address table එකේ එකම interface එකට map කරල තමයි computer-C හා computer-D වල mac-address දක්වල තියෙන්නෙ.
               ඔන්න ඔය හේතුව නිසා තමයි switch එක filter කියන අවස්ථාව සදහා යොමුවෙන්නෙ. සරලව කියනවනම් switch එකට එන frame එකක source mac-address එක හා destination mac-address එකම port එකට නම් map වෙලා තියෙන්නෙ, ඒ අවස්ථාවෙදි switch එක විසින් එම frame එක filter  එහෙමත් නැත්තම් drop කරනව. මෙහිදී switch එක විසින් frame එක filter කලත් hub එකේ පවතින broadcast ගුණය නිසා computer-C විසින් යවන ලද frame එක computer-D හට ලබාගත හැති වෙනව. හරියට පහලින් තියෙන පිංතූරයෙන් පෙන්නල තියෙනව වගේ. 
switch filter ක්‍රියාවලිය මදක් අවුල් සහගත බවක් පෙනුනත් hub සහ switch හි ක්‍රියාකාරීත්වය මදක් සිතාබැළුවොත් මෙය ලේසියෙන්ම අවබෝධ කරගන්න පුළුවන්.                          
මෙච්චර වෙලා කියපු දේවල් තේරුනේ නැත්නම් පහල තියෙන flow chart එක බැළුවොත් ගොඩක් පැහැදිලිව switch එකේ ක්‍රියාකාරීත්වය ගැන අවබෝධ කරගන්න පුළුවන් වෙයි.
                switch එක සෑහෙන ගේමක් දීල mac-address table එක dynamic entries මගින් හදාගත්තත් එම dynamic entries mac-address table එක තුල රැදී තිබෙන්නෙ විනාඩි 5ක් පමණයි (switch default configuration).මෙම mac-address table එකේ mac-address රදවා තබා ගන්නා කාලයට කියනව aging time කියල. අපි හිතමු AA-AA කියල mac-address එකක් යම් කිසි interface එකකට map වෙලා mac-address table එකේ තියෙනව කියල. එම mac-address එක mac-address table එකේ තබාගෙන විනාඩි 5 ඉවරවෙන්න කලින් frame එකක් එනව source mac-address එක AA-AA තිබෙන. එතකොට වෙන්නෙ යලිත් මුල සිටම එම mac-address එකට අදාල විනාඩි 5 ක කාලය ගණනය කිරීම ඇරඹීමයි. 
අපිට පුළුවන් ඉහතින් සදහන් කරපු aging time එක අපට අවශ්‍ය ආකාරයට switch ය සදහා සැකසුම් කරන්න. උදාහරණයක් විදියට මට අවශ්‍යයි aging time එක විනාඩි 10 ක් කරන්න. පහත command එක හරහා එය කරන්න පුළුවන්.
Switch(config)#mac address-table aging-time 600
aging time එක තත්පර වලින් ගණනය කරලයි command එක සදහා දැමිය යුතු වන්නෙ.

Frame Forwarding methods:
               අපි දැන් දන්නව frame එකක් switch එකට ආවට පස්සෙ කුමක්ද සිද්ධ වෙන්නෙ කියල. එතනදි අපි සවිස්තරව කථාකලා switch එකේ forward ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබදවත්. frame එකක් destination එකට ක්‍රම තුනකට forward කිරීමේ හැකියාවක් switch එකට පවතිනව. මේ ක්‍රම තුනෙන් switch එකට සැකසුම් කර ඇති එක් ක්‍රමයකට අනුව තමයි සැමවිටම frame එකක් destination එක දක්වා switch එක මගින් forward කරන්නෙ.

  1. Store and Forward.
  2. Cut-through.
  3. Fragment-free
දැන් අපි බලමු මේ ක්‍රම තුනෙහි තියෙන වශේෂ ලක්ෂණයන් මොනවද කියල.

Store and Forward:
         පෙර සැකසුමෙන්ම (default) switch එකක frame forward කිරීමේ ක්‍රමය වන්නෙ මෙයයි. මෙහිදී සිදුවන්නෙ switch එක වෙත පැමීණෙන frame එක පළමුව switch එක තුල ගබඩා කරගෙන දෙවනුව destination එක වෙත forward කිරීමයි. මෙම forwarding method එකේදී frame එකෙහි FCS (Frame Check Sequence) value එක හා destination mac-address වෙත විශේෂ අවධානයක් යොමු කරනව. switch එක මගින් save කරගත්තු frame එකේ FCS පරීක්ෂා කිරීමෙන් අනතුරුව එහි වැරදි හෝ කිසිදු අඩුපාඩුවක් (error free) නැතිනම් පමණක් destination එක වෙත forward කරනව. මේ ක්‍රමවේදය තමයි frame එකක් destination එක වෙත forward කරන්න නිවරදි හා වඩා විශ්වාසදායකම (reliable) ක්‍රමය විදියට පිළිගන්නෙ.

Cut-trough:
                මෙම ක්‍රමවේදයේදී සිදුවන්නෙ frame එක forward කරන අවස්ථාවේදී කිසිදු පරීක්ෂාකිරීමකින් තොරව destination එක වෙත forward කිරීමයි. මේ ක්‍රමයෙ තියෙන තවත් විශේෂත්වයක් තමයි frame එකේ කොටසක් switch එකට ලැබී තිබුණත් එය destination එකට forward  කිරීම. මෙම ක්‍රමය frame එකෙහි කිසිදු error එකක් හදුනා නොගන්නා frame processing method එකක් විදියටයි හදුන්වන්නෙ.

Fragment-free:
                  මෙම frame processing method එක store & forward හා cut-through යන ක්‍රමවේදයන්ගෙ අතරමැදි අවස්ථාවක් විදියට හදුවන්න පුළුවන්. මෙහිදී සිදුවන්නේ forward කිරීමට සුදානම් frame එකේ පළමුවෙනි 64 bit පරීක්ෂා කරල බලනව frame එකෙහි කිසියම් වැරැද්දක් තියෙනවද කියල. එහෙම වැරද්දක් නැත්තම් පමණක් එම frame එක forward කරන ක්‍රයාවලිය ආරම්භ කරනව.

මේ පාඩමේදී අපි පැහැදිලිව විස්තර කරල බැළුව switch එකක් මගින් කොහොමද තමන්ගෙ mac-address table එක dynamic entries උපයෝගී කරගෙන ගොඩනගාගන්නෙ කියල. ඒ වගේම switch එක මගින් destination වෙත frame එක forward කරන ආකාරත් විමසල බැළුව. ඊලග පාඩමේදී switch port security හා VLAN ගැන අපි සවිස්තරව කාකරමු. එතෙක් ඔබ සැමට....

***** ජය ශ්‍රී *****

06 October 2013

23 CCNA තිස්එක්වන පාඩම IP address summary and Route summarization

CCNA තිස්එක්වන පාඩම IP address summary and Route summarization (Route Aggregation / Suppernetting)

                 මුලින්ම අපි බලමු කොහොමද IP address summarize කරගන්නනෙ කියල. summary කරනව එහෙමත් නැත්තම් සාරාංශ කරනව කියන්නෙ යම්කිසි දෙයත් කෙටිකර පහසුවෙන් තේරුම්ගතහැකි ආකාරයෙන් ලබාගන්නව කියන එකනෙ. ඒකනෙ ප්‍රවෘත්ති කියල අන්තිමේටම සාරාංශයකුත් කියල දාන්නෙ. network කිහිපයක ඇති IP address (network address) තනි IP address (network address) එකක් බවට පත් කිරීමයි IP address summary කිරීම තුලින් බලාපොරොත්තු වෙන්නෙ. මෙහෙම සාරාංශ කරන IP address බාවිතා කරන්නෙ මොකටද කියල දැනගන්න කලින් දැන්  පියවරෙන් පියවර ඉගෙනගමු IP address summary කරන හැටි.ඉස්සෙල්ලම අමාරු ක්‍රමේ බලමු.

ක්‍රියාකාරකම් 01:
          192.168.64.0/24
          192.168.65.0/24
          192.168.66.0/24
          192.168.67.0/24
      ඉහතින් දක්වා ඇති network address හතර summary (තනි network address එකක් බවට) කර දක්වන්න.
පළමු පියවර:
සියළුම network address දෙකේ පාදයෙන් (binary) ලියාගැනීම.
          11000000. 10101000. 01000000. 00000000
          11000000. 10101000. 01000001. 00000000
          11000000. 10101000. 01000010. 00000000         
          11000000. 10101000. 01000011. 00000000
දෙවන පියවර:
දෙකේ පාදයෙන් ලියු network address සියල්ලන්ගෙන්ම වම්පස  සිට දකුණුපසට ගමන්කිරීමේදී පළමුව හමුවන එකිනෙකට වෙනස්වන  bit කාණ්ඩය හදුනා ගැනීම.
          11000000. 10101000. 01000000. 00000000
          11000000. 10101000. 01000001. 00000000
          11000000. 10101000. 01000010. 00000000         
          11000000. 10101000. 01000011. 00000000

තෙවන පියවර:
වෙනස්වන bit කාණ්ඩයෙන් සෑම network address එකකටම පොදු වු කොටස හදුනා ගැනීම.
          11000000. 10101000. 01000000. 00000000
          11000000. 10101000. 01000001. 00000000
          11000000. 10101000. 01000010. 00000000         
          11000000. 10101000. 01000011. 00000000
හතරවන පියවර:
දැන් ඔබට සෑම network address එකකටම පොදුවු bits pattern එකක් ලැබී ඇත. එය දහයේ පාදයෙන් (decimal) ලියු පසු summary network address එක ලැබේ.
          11000000. 10101000. 010000XX. 00000000
               192    .      168    .      64        .      0
දැන් අපිට summary network address එක ලැබිල තියෙනව. දැන් බලමු කොහොදම මේ ලැබුනු summary network address එකේ subnet mask එක හොයන්නෙ කියල. ඒක හරි ලේසියි. binary(දෙකේ පාදය) වලින් ලියන ලද summary address එකේ වෙනස්වන කොටස  වනතෙක් (XX ලෙස දක්වා ඇති කොටස දක්වා) ඇති bits ගණනෙන් තමයි අපි subnet mask එක හදාගන්නෙ. පහල බලන්න...

දැන් බලමු ලේසි ක්‍රමයට කොහොමද IP address summarize කරන්නෙ කියල.
ක්‍රියාකාරකම් 02:
          200.100.10.0/28
          200.100.10.16/28
          200.100.10.32/28
          200.100.10.48/28
              ඉහතින් සදහන් network හි summary address එක හා එහි subnet mask එක සොයන්න.
පළමු පියවර:
දී ඇති network address සියල්ලන්ගෙන්ම වම්පස  සිට දකුණුපසට ගමන්කිරීමේදී පළමුව හමුවන එකිනෙකට වෙනස්වන  ඉලක්කම් කාණ්ඩය හදුනා ගැනීම.
        .0
        .16
        .32
        .48
දෙවන පියවර:
පළමු පියවරේදී ලියු ඉලක්කම් කාන්ඩ දෙකේ පාදයට (binary) වලට හරවාගැනීම හා සෑම කොටසකටම පොදු වූ bit කාණ්ඩය හදුනාගැනීම.
          . 00000000
          . 00010000
          . 00100000
          . 00110000
තෙනව පියවර:
ඉහතින් ලබාගත් සෑම කොටසකටම පොදු වූ bit කාණ්ඩය දහයේ පාදයට (decimal) වලට හරවා මුලදී නොවෙනස්වු IP address කොටස සමග ලිවීම.
හතරවන පියවර:
summary address එක ඉහලින් තියෙන විදියට හොයාගත්තට පස්සෙ දැන් තියෙන්නෙ ඒකට හරියන subnet mask එක හොයාන්නයි. subnet mask එක හොයන්න යොදාගන්නෙ network bits කියල ඔයාල දන්නවනෙ (මතක නැත්තම් පසුගිය IP address පාඩම් බලන්න). ඒ වගේම දන්නවනෙ IP address එකක් හැදිල තියෙන්නෙ bits 32 කින් කියලත්. ඒ කියන්නෙ bit 8 කාණ්ඩ හතරකින්. දැන් ඒ දැනුම උපයෝගී කරගෙන ලේසියෙන්ම subnet mask එක හොයන්න පුළුවන්. එහෙනම් දැන් කරන්න තියෙන්නෙ නොවෙනස්වු bits එකතුකර එය decimal බවට පත්කර ගැනීමයි.
ඒ අනුව අපිට පහත පරිදි ක්‍රියාකාරකම් 02 සදහා පිලිතුරු ලබාදිය හැකියි.
Summary address : 200.100.10.0/26
Subnet mask : 255.255.255.192

               දැන් අපි දන්නව කොහෙමද IP address summary කරන්නෙ කියල. එහෙනම් දැන් බලමු මේ විදියට summary කරපු IP address එකෙන් ඇති ප්‍රයෝජන හා ඒවා භාවිතයට ගන්නෙ කොහොමද කියල. කලින් කතාකරපු ක්‍රියාකාරකම් වලදි අපි ඇත්තටම කලේ network address summarize කරපු එකයි. network එකක් තුලදි network address බාවිතා කරන්නෙ එක් එක් network වෙන්කර හදුනාගන්නයි. අන්න ඒ නිසාම routing table වලදිත් network address තමයි භාවිතා කරන්නෙ network එක තුල ඇති වෙනත් network හදුනා ගැනීමට. ඉතින් මේ හැමදේටම යොදාගන්න network address summarize කරන එකටම තමයි Route summarization එහෙමත් නැත්තම් Route aggregation කියල කියන්නෙත්.

Route summarization කිරීමෙන් ඇතිවන වාසි.
                      Router සැකසුම් සදහා route summarization යොදාගැනීමෙන් ගොඩක් වාසි ලබාගන්න පුළුවන්. අපි හිතමු එක්  Router එකකට network දහයක් සදහා route assign කරල තියෙනව කියල. එතකොට එම Router එක තවත් Routers සමග සම්බන්ධතාවයන් ගොඩනගාගන්න නම් එහි ඇති network දහය පිළිබද route information අනෙක් Routers සමගත් හුවමාරු කරගන්න සිද්ධ වෙනව. route දහයෙ තොරතුරු අනෙක් Routers සමග හුවමාරු කරගැනීමට සැලකිය යුතු network bandwidth එකක් කැප කිරීමට සිදුවෙනව. ඒ වගේම එම route දහයේ තොරතුරු process කිරීමට Router එකේ CPU බාවිතයත් සැලකිය යුතු මට්ටමකින් කැප කල යුතුයි. එසේම Router එකේ සිට වෙනත් network එකකට data transmit කිරීමේදී ඒ සදහා අවශ්‍ය හොදම route එක routing table එකෙන් තේරීමටත් (routing table එකේ route ප්‍රමාණය වැඩිවන විට තෝරාගැනීම් ප්‍රමාණය වැඩිවේ) යම් කිසි කාලයක් වැය කිරීමට සිදුවෙනව. ඉහතින් කතාකරපු route දහය සදහා එක route එකක් පමනක් තිබුනනම් මෙතෙක් වෙලා කතාකරපු දුර්වලතාවයන් සේරම මගහැරගන්න පුළුවන් නේද. අන්න ඒප්‍රශ්නයට විසදුමක් විදියට තමයි අපි route summarization යොදාගන්නෙ.
                   CCNA දාහතරවෙනි පාඩමේ ඉදල විසිතුන්වෙනි පාඩම දක්වා තිබෙන routing පාඩම් වලදි අපි ඉගෙන ගත්ත Router එකකට සම්බන්ධ network එකක් බිදවැටුනොත් ඒ බව network එකේ ඇති අනෙකුත් සිළුම Routers වලට දන්වනව කියල. තවත් සරලව කියනවනම් Router එකකට සම්බන්ධ network එකක් යම්කිසි හේතුවකින් බිදවැටුනොත් ඒ බව network එක හා සම්බන්ධ අනෙකුත් Routers වලට දන්වනව ඔව්න්ගේ routing table නැවත සකසා ගන්න. ඒ වගේම නැවත එම බිදවැටුනු network එක යථාතත්වයට පත්වුනහම ඒ බවත් අනෙකුත් සියළුම network වෙත දන්වනව. මෙය network එක තුල දිගින් දිගටම සිද්වීමෙන් data transmission වීමේ කාර්යක්ෂමතාවයට බලපෑමක් එල්ල වෙනව. නමුත් අපි network එක තුල ඇති Router සදහා route summarization සැකසුම් කරල තියෙනවනම් එවනි ප්‍රශ්නයක් මතුවන්නේ නැහැ. එයට හේතුව තමයි Router එකක් හා සම්බන්ධ යමකිසි network එකක් බිදවැටුනත් Router එක මගින් summary route information කිසිදු වෙනස්කමකින් තොරව අනෙක් Routers වෙත යැවීමයි. බිද වැටුනු network එක පිළිබදව දැනුවත්ව සිටින්නේ එම network එක directly connected Router එක පමණයි. බිදවැටුනු network එක වෙත යම් කිසි network traffic එකක් පැමිනියහොත් directly connected Router එක මගින් "destination network unreachable" පණිවිඩය source එක වෙත reply එකක් විදියට යවනව. බලන්න කොච්චර සරල කාර්යයක්ද  route summarization මගින් වෙන්නෙ කියල. 

Route summarization වර්ග:
                 auto summary හා manual summary කියල route summarization වර්ග දෙකක් තියෙනව. CCNA routing පාඩම් වලදි කතාකරපු කරුණු මතක තියෙනවනම් auto summary කියන්නනෙ මොකද්ද කියල ඔයාල දැනටමත් දන්නව. classfull routing protocol ඒ කිව්වෙ RIPv1, IGRP වගේ routing protocol auto summary ක්‍රමය බාවිතා කරනව. ඒ වගේම RIPv2, EIGRP යන routing protocol පෙරනිමිතියෙන්ම auto summary සදහා සහය දක්වන නිසයි එම protocol Router සදහා සැකසුම් කරද්දි "no auto summary" කියන command එක භාවිතා කරල route auto summarization වෙන එක අවලංගු කරල දැම්මෙ. auto summary වලදි සිද්ධ වෙන්නෙ සියළුම network address classfull network address විදියට summarize කිරීමයි. 
උදා -:
අපි හිතමු Router එකකට පහත network සම්බන්ධ කරල classfull routing protocol එකකුත් සැකසුම් කරලයි තියෙන්නෙ කියල.
          10.16.0.0/13
          10.24.0.0/13
          172.16.10.0/24
          172.16.11.0/24
          192.168.1.0/28
          192.168.1.16/28
දැන් මෙම සැකසුම් කරපු Router එකේ routing table එක බැළුවොත් අපිට පෙන්නන්නෙ පහත විදියට auto summary කරපු routes ටිකක්.
          10.0.0.0/8
          172.16.0.0/16
          192.168.1.0/24
මෙතනදි කතාකරපු classfull, classless ඒ වගේම VLSM කියන්නෙ මොනවද කියල හරියට තේරෙන්නෙ නැත්තම් route summarization  කියන්නෙ මොකද්ද කියල තේරුම් ගන්නත් අමාරුවෙයි. ඒ වගේ අයට තියෙන්නෙ පහුගිය පාඩම් ටික ආයෙත් මුල ඉදල බලල මේ පාඩමත් එකක් සම්බන්ධ වෙන එකයි. ඉහලින් තියෙන auto summary routes ටික බලපුවාම තේරෙනව Router එකට සැකසුම් කරපු network අයත් class එකට අනුව ඒව summarize වෙලා තියෙන බව.
                       manual summary ගැන කථාකරන්න දෙයකුත් ඉතුවෙලා නැහැ. මොකද අපි මේ පාඩම පටන්ගත්තු වෙලාවෙ කරපු ක්‍රියාකාරකම් තුලින් අපි කලේ manual summarization තමයි. සාරාන්ශව කියනවනම් මෙතනදි සිද්ධවෙන්නෙ calssfull classless බේදයක් නැතුව නිවරදිව summarize කල හැකි network ඛාණ්ඩය හදුනාගෙන summarize කර දැක්වීමයි. පහතින් තියෙන රූප සටහන බලන්න. ඒකෙන් පැහැදිලිව තේරුම් ගන්න පුළුවන් මොන Routing protocol ද auto summary කරන්නෙ හා manual summary සදහා සහය දක්වන්නෙ කියල.  
                         

Route summarization සැකසුම් කිරීමේදී සැලකිය යුතු කරුණු:

  • Routers වලට routing protocol එක වශයෙන් සැකසුම් කල යුත්තේ classless routing protocol (OSPF, EIGRP, RIPv2, BGP)  පමණක්ය.
  • Routers සදහා network assign කිරීම හා  network පරාසයන් ලබාදීම හොදින් සැලසුම් කර සිදුකල යුතුයි.
  • සැමවිටම දෙකේ පාදයේ අගයක් ගන්නා network ප්‍රමාණයක් summarize කිරීම සදහා යොදාගනීම (2,4,8,16,32,64,128).
  • විශාලතම network එකේ සිට  කුඩා network එක දක්වා පිළිවලින් network address නිර්මාණය කිරීම. මෙය අදාල වන්නේ එකලග පිහිටි (contiguous) network නිර්මාණයේදී පමණි.   ( උදාහරණ: පිළිවෙලින් network 8, network 4, network 2, බැගින් assign කරපු Routers තුනක් තියෙනව කියල හිතන්න. එවිට පළමුව network 8 ඇති Router එකට network address නිර්මාණය කර  දෙවනුව network 4 ඇති Router එක සදහාද තෙවනුව network 2 ඇති Router එක සදහාද network address පිළිවලින් නිර්මාණය කලයුතුයි ).
                       දැන් තියෙන්නෙ Route summarization තේරුම් ගැනීම සදහා ක්‍රියාකාරකමක් කරන්නයි. CCNA විභාගයේදී Route summarazation සදහා ක්‍රියාකාරනම්නම් අඩංගුවෙන්නෙ නැහැ. ඒ වගේම උගන්නන්නෙත් නැහැ. හැබැයි අපි පාඩම මුලදිම කථාකරපු Route කොහොමද summary කරන්නෙ කියන එකනම් දැනගෙන ඉන්න ඕනෙ. මම ක්‍රියාකාරකමේදී Routing protocol එක විදියට බාවිතා කරල තියෙන්නෙ EIGRP, ඒකට හේතුව ඉහතින් පෙන්නල තියෙන වගුව බැළුවනම් තේරුම් ගන්න පුළුවන්නෙ නේද. EIGRP භාවිතයෙන් summary network සැකසුම් කිරීම CCNP Route කොටසට තමයි අයත් වන්නෙ. මෙහිදී EIGRP සරලව භාවිතා කරල තමයි පහල ක්‍රියාකාරකම නිර්මාණය කරල තියෙන්නෙ. 

ක්‍රියාකාරකම් 03:


                 ඉහත තියෙන ක්‍රියාකාරකම ආයතනයක ගාල්ල, නුවර, කුරුණෑගල පිහිටි ශාඛා, කොළඹ පිහිටි උප ප්‍රාධාන ශාඛාවට සම්බන්ධ වී ඉන් පසු උප ප්‍රාධාන ශාඛාව ඉන්දියාවේ පිහිටි මව් ශාඛාවට සම්බන්ධවන ආකාරය දක්වන උදාහරණයක් බව සිතන්න. එවනි අවස්ථාවක එම ශාඛා වල තිබෙන network සම්බන්ධ කරන ලද Routers, අනෙත් network අතර තමන්ගේ සියළු routing information හුවමාරු කරගන්නා විට network එක තුල අපි ඉහල ඡේදයන් වලදි කතාකරපු ගැටළු මතුවෙනව. ඒකට පිළියමක් විදියට තමයි ක්‍රියාකාරකමේ තියෙන network එක summary route යොදාගෙන සකස් කරල තියෙන්නෙ. ක්‍රියාකාරකමේ කොටුවල දාල තියෙන IP address වලින් පෙන්නන්නෙ  එම එක් එක් network එකට අදාල summary network address එකයි. එම එක් එක් summary network address හදාගත්තු විදිය තමයි පහතින් තියෙන්නෙ.     
ගාල්ල ශාඛාව:
නුවර ශාඛාව:
කුරුණෑගල ශාඛාව:
දැන් summary කරපු address ටික EIGRP හරහා අනිත් Routers අතර බෙදාගන්නයි තියෙන්නෙ.මේ සදහා අපි CCNA විසිදෙවනි හා විසිතුන්වන පාඩම් වලින් ඉගෙන ගත්තු EIGRP සැකසුම් වලට තවත් එක් කුඩා command එකක් එකතු කරන්න වෙනව. තවත් මතක තබාගත යුත්තක් තමයි මෙසේ එකතු කරන command එක සැකසුම් කරන්නෙ Router එකේ outbound port (Router එක වෙනත් network හා සම්බන්ධ වෙන ports) වලටයි. තවත් විදියකින් කියනවනම් Router එකෙන් summary route වෙනත් Routers වලට යවන port එකටයි. 
උදාහරණයක් විදියට පළමුවෙන්ම ගාල්ල Router එකේ outbound interface එකට EIGRP summary route සැකසුම් සිදුකරමු.
syntax:
Router(config)#interface <outbound_Interface>
Router(config-if)#ip summary-address eigrp <autonomous_system_number> <summary_address> <subnet_mask> 
උදා:
GALLE(config)#interface ser0/2/0
GALLE(config-if)#ip summary-address eigrp 1 172.16.8.0 255.255.248.0
මේ විදියට නුවර හා කුරුණෑගල Routers වල outbound interfaces වලටත් summary route සැකසුම් කලානම් අපේ ක්‍රියාකාරකම සම්පුර්ණ වෙනව. ඒ විදියට සම්පුරණ කරපු ක්‍රියාකාරම් පහලින් තියෙන  සැබදියන්ගෙන් ඔයාලට බාගන්න පුළුවන්.
*** ක්‍රියාකාරකම EIGRP summary සැකසුම් නොමැතිව.
            ---- Packet Tracer file                ---- Configuration text file
*** ක්‍රියාකාරකම EIGRP summary සැකසුම් සහිතව.
            ---- Packet Tracer file                ---- Configuration text file
උදාහරණයක් විදියට බලමු summary නොකරණ ලද, ඉහත ක්‍රියාකාරකමේ ඉංදියා Router එකේ routing table එක



දැන් බලමු Routers සදහා EIGRP summary සැකසුම් කලාට පසුව ඉංදියා Router එකේ routing table එක.
                      

මේ පාඩමෙන් Route summarization කරන්නෙ කොහොමද summary address එකක් නිර්මාණය කරගන්නෙ කොහොමද හා ඒවා router සදහා සැකසුම් කරන්නෙ කොහොමද කියලත් කතාකලා. ඉහතින් තිබෙන ක්‍රියාකාරකම් බලල අළුතෙන් network නිර්මාණය කරල ඒවට ගැලගෙන විදියට summary route සැකසුම් කරල බලන්න.  මේ පාඩමේ කොතනක හරි අපහැදිලි තැනක් තියෙනවනම් අහන්න. ඒ වගේම වැරදි තැනක් තියෙනවනම් පෙන්නල දෙන්නත් අමතක කරන්න එපා. එහෙනම් අළුත් පාඩමකින් නැවතත් හමුවෙමු.ඔබ සැමට...


***** ජයශ්‍රී *****
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
මගේ බ්ලොගයට පැමිනි ඔබ සැමට ස්තුතියි